Limity dorabiania do emerytury i renty od marca 2026: najważniejsze kwoty, zasady i pułapki
Łączenie pracy z pobieraniem świadczeń staje się w Polsce coraz popularniejsze — szczególnie wśród osób na wcześniejszej emeryturze oraz rencistów. Zanim jednak przyjmiesz dodatkowe zlecenie, podpiszesz umowę o pracę albo uruchomisz działalność, sprawdź, czy obowiązują Cię limity dorabiania. Od 1 marca 2026 progi zmieniają się, a przekroczenie konkretnych kwot może oznaczać zmniejszenie świadczenia albo nawet zawieszenie wypłaty.
W tym artykule porządkujemy zasady krok po kroku: kto musi pilnować limitów, jakie są nowe kwoty, co grozi za brak zgłoszenia przychodu i jakie wyjątki pozwalają dorabiać bez ograniczeń.
Kogo dotyczą limity dorabiania (a kto może pracować bez ograniczeń)?
Nie każda osoba pobierająca emeryturę lub rentę musi „liczyć” przychody. Kluczowe jest, jaki rodzaj świadczenia pobierasz i czy osiągnąłeś powszechny wiek emerytalny.
Limity najczęściej dotyczą:
- osób pobierających wcześniejszą emeryturę,
- osób pobierających rentę (w tym z tytułu niezdolności do pracy),
- części osób pobierających rentę rodzinną (w zależności od sytuacji i tytułu świadczenia).
Zazwyczaj bez limitów mogą dorabiać:
- osoby, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny (co do zasady: 60 lat kobiety i 65 lat mężczyźni),
- osoby pobierające wybrane świadczenia, dla których przepisy przewidują odrębne zasady (np. niektóre renty o charakterze szczególnym).
Ważny haczyk: emerytura podniesiona do minimum
Jeżeli Twoje świadczenie jest doregulowane do emerytury minimalnej, to dorabianie może spowodować, że ZUS przestanie dopłacać „wyrównanie” do minimum. Od 1 marca 2026 kwota emerytury minimalnej wynosi 1978,49 zł brutto — i to właśnie do tej wartości odnosi się mechanizm dopłaty. W praktyce: możesz nadal dostawać emeryturę, ale bez podwyższenia do minimum, jeśli przekroczysz próg powodujący utratę dopłaty.
Nowe limity dorabiania od 1 marca 2026: ile można zarobić bez konsekwencji?
Od marca 2026 obowiązują dwa progi oparte o przeciętne wynagrodzenie. Dla świadczeniobiorcy najważniejsze są trzy stany: bezpieczny limit, przedział zmniejszenia oraz próg zawieszenia.
1) Bezpieczny limit (brak wpływu na świadczenie)
Jeżeli Twoje miesięczne zarobki nie przekroczą:
- 6438,50 zł brutto (70% przeciętnego wynagrodzenia),
to co do zasady świadczenie wypłacane jest w pełnej wysokości (bez zmniejszeń z tytułu przychodu).
2) Przedział, w którym ZUS zmniejsza świadczenie
Gdy miesięczny przychód mieści się w widełkach:
- powyżej 6438,50 zł brutto i jednocześnie nie więcej niż 11 957,20 zł brutto,
ZUS może obniżyć wypłacane świadczenie. Mechanizm jest prosty w założeniu: świadczenie jest zmniejszane o kwotę przekroczenia limitu, ale istnieją górne „sufity” zmniejszenia (o nich poniżej).
3) Próg zawieszenia wypłaty świadczenia
Jeżeli miesięczny przychód przekroczy:
- 11 957,20 zł brutto (130% przeciętnego wynagrodzenia),
to wypłata wcześniejszej emerytury lub renty może zostać zawieszona za dany miesiąc (w zależności od rodzaju świadczenia i Twojej sytuacji).
Ile maksymalnie może zmniejszyć ZUS? Limity potrąceń od marca 2026
Nawet jeśli przekroczysz bezpieczny próg, ZUS nie może obniżać świadczenia „w nieskończoność”. Obowiązują maksymalne kwoty zmniejszenia, które od marca 2026 wynoszą:
- 989,41 zł — dla emerytur oraz rent z tytułu całkowitej niezdolności do pracy,
- 742,10 zł — dla rent z tytułu częściowej niezdolności do pracy,
- 841,05 zł — dla rent rodzinnych (gdy do renty uprawniona jest jedna osoba).
Praktyczny sens tej zasady: jeśli przekroczysz próg 70%, ZUS pomniejszy świadczenie, ale nie bardziej niż wskazany limit dla danej kategorii świadczenia.
Jak liczy się „dorabianie”? Co jest przychodem, który może zmniejszyć emeryturę?
W potocznym rozumieniu „dorabianie” to każda aktywność zarobkowa. W praktyce liczy się to, czy dany przychód jest takim, który ZUS bierze pod uwagę przy rozliczaniu limitów. Najczęściej w grę wchodzą przychody z pracy i umów, od których istnieje oskładkowanie w systemie ubezpieczeń społecznych.
Najczęstsze źródła przychodu, które mogą mieć znaczenie przy limitach:
- umowa o pracę,
- umowa zlecenie,
- prowadzenie działalności (zależnie od podstawy i sposobu rozliczeń),
- inne tytuły, które generują przychód rozliczany w kontekście ubezpieczeń społecznych.
Jeżeli masz wątpliwości, czy konkretny rodzaj umowy lub dochodu „wchodzi do limitu”, potraktuj to jak punkt kontrolny: lepiej wyjaśnić to przed podpisaniem umowy niż po fakcie mierzyć się z korektą wypłat.
Obowiązek zgłoszenia przychodu do ZUS: o czym trzeba pamiętać, żeby uniknąć problemów?
Jednym z najczęstszych błędów jest założenie, że „ZUS sam się dowie”. ZUS faktycznie ma dostęp do danych, ale to nie zwalnia świadczeniobiorcy z obowiązków informacyjnych.
Co trzeba zgłosić?
- fakt podjęcia pracy lub innej aktywności zarobkowej,
- informację o przewidywanej wysokości przychodów,
- następnie — rozliczenie roczne (zaświadczenie o przychodach za poprzedni rok).
Jak to zrobić?
Do zgłoszenia służy formularz EROP, dostępny w placówkach ZUS, na stronie internetowej oraz w portalu eZUS. Dodatkowo do końca lutego każdego roku należy przekazać ZUS informację o przychodach osiągniętych w poprzednim roku (w formie zaświadczenia).
Konsekwencje przekroczenia limitów i braków w zgłoszeniach: kiedy grozi zwrot pieniędzy?
Najbardziej kosztowny scenariusz to nie samo przekroczenie limitu, ale przekroczenie połączone z brakiem zgłoszenia. Wtedy ZUS może uznać część wypłat za nienależnie pobrane i zażądać zwrotu.
Co może się stać?
- świadczenie może zostać zmniejszone (jeśli przychód jest między progami),
- świadczenie może zostać zawieszone (jeśli przychód przekroczy próg 130%),
- może pojawić się obowiązek zwrotu nadpłaconych kwot.
Ile wstecz ZUS może żądać zwrotu?
Jeżeli przychód nie został zgłoszony, ryzyko jest znacznie większe: zwrot może dotyczyć nawet trzech lat wstecz. Jeżeli natomiast dochód był zgłoszony, ewentualny zwrot ma dotyczyć ostatniego roku. Warto więc traktować zgłoszenie nie jako formalność, ale jako realną ochronę przed najgorszym wariantem rozliczeń.
Plan działania: jak bezpiecznie dorabiać na wcześniejszej emeryturze lub rencie?
Jeśli chcesz dorabiać i jednocześnie nie ryzykować utraty świadczenia, najlepsza jest prosta, powtarzalna procedura.
Krok 1: Ustal, czy limity Cię w ogóle dotyczą
- Sprawdź, czy jesteś w powszechnym wieku emerytalnym.
- Zweryfikuj rodzaj świadczenia (wcześniejsza emerytura, renta, renta rodzinna itd.).
Krok 2: Porównaj prognozowany przychód z progami od marca 2026
- do 6438,50 zł brutto — z reguły spokojnie (brak zmniejszenia),
- 6438,50–11 957,20 zł brutto — licz się ze zmniejszeniem (ale z limitem maksymalnego obniżenia),
- powyżej 11 957,20 zł brutto — ryzyko zawieszenia wypłaty.
Krok 3: Zgłoś podjęcie pracy i przewidywane zarobki
Im szybciej uporządkujesz formalności, tym mniejsze ryzyko „zaskoczenia” po rozliczeniu.
Krok 4: Pilnuj rozliczenia rocznego
Wielu świadczeniobiorców pamięta o zgłoszeniu pracy, ale zapomina o rocznym rozliczeniu. To właśnie wtedy najczęściej wychodzą różnice między planem a faktycznymi zarobkami.
Najczęstsze błędy świadczeniobiorców (i jak ich uniknąć)
- Mylenie kwot brutto z netto — limity są podawane w brutto, więc porównuj brutto do brutto.
- Założenie, że „jednorazowa premia się nie liczy” — każda zmiana przychodu w danym miesiącu może przesunąć Cię do innego progu.
- Brak zgłoszenia przychodu — to prosta droga do sporu i potencjalnie wysokiego zwrotu.
- Nieczytanie decyzji z ZUS — w dokumentach bywa jasno wskazane, czy świadczenie podlega limitom i jak jest rozliczane.
Podsumowanie: kwoty, które warto zapisać na marzec 2026
- 6438,50 zł brutto — bezpieczny limit dorabiania (70%).
- 11 957,20 zł brutto — próg, po którym świadczenie może zostać zawieszone (130%).
- 989,41 zł / 742,10 zł / 841,05 zł — maksymalne zmniejszenie świadczenia (w zależności od rodzaju).
- 1978,49 zł brutto — emerytura minimalna od 1 marca 2026 (ważna m.in. przy dopłacie do minimum).
Jeśli planujesz dorabiać, potraktuj te liczby jak „widełki bezpieczeństwa”. Dobrze ustawiona forma pracy i terminowe zgłoszenia do ZUS pozwalają legalnie zwiększyć domowy budżet bez ryzyka nagłej przerwy w wypłatach lub nieprzyjemnego rozliczenia po czasie.
